هنرى پاتينجر ( مترجم : شاپور گودرزى )
22
مسافرت سند وبلوچستان ( سفرنامه پاتينجر ) ( فارسى )
درخت نسبتا تنومند تمر هندى اطراق كرديم . اين قسمت از اراضى مسير ما به خوبى كشت و زرع شده و جويبارهاى فراوانى دارد . در نيمه راه بلا تا باغ كارخانههاى متعدد شكر خام داير است . ساختمان كارخانه ساده و مشتمل است بر آسيائى چرخدار كه با نيروى آب رودخانهاى كه از كوهستان مجاور ميآيد مىچرخد و شيره شكر را از نى جدا سازد . چرخ پره دارد و غلطك دندانهدار افقى را مىگرداند . نىها از برگ عارى شده ، انتهاى آنها در بين غلطكها جايگير مىشوند . سپس نىها بتدريج به داخل كشيده شده تحت فشار قرار مىگيرند و بقاياى ساقه نيز از سمت مقابل خارج مىشود . شيره نى بتغارى كه در زير دستگاه قرار دارد مىچكد ، سپس از تغار به سمت مخزنى بزرگ كشانده مىشود . شيره حاصله را در تابه پهنى مىجوشانند و مىگذارند سرد شود . بدينترتيب گور حاصله را در كيسهها ريخته و بستهبندى مىشود . جنس كيسهها از الياف پاميرى است و بيشتر ، بار شكر براى حمل بساحل دريا فرستاده مىشود . قسمت عمده شكر خام به مصرف پختوپز ميرسد يعنى مادهايست قابل مصرف در آشپزخانه مردم بلا ، مقدارى نيز بشتران داده مىشود . دو مرد و يك بچه براى اداره كل عمليات يك آسياب كافى است . ضمنا رسوب ديگها عاليترين و پرقدرتترين كود كشاورزى است . 29 ژانويه - هنگامى كه امروز صبح شترانرا بار مىزديم رحمتخانى را كه اينهمه منتظرش مانده بوديم وارد باغ گرديد ، يا بعبارت ديگر با 15 بيست نفر از همراهان از گرد راه ميرسيد . رحمت خان درحالىكه علاقهمندى خويش را بحفظ جان و سلامتى ما ابراز مىداشت اظهار كرد كه مبادا بدون اسكورت وى و همراهى او وارد سرزمينش شويم و همچنين اعلام داشت كه قبل از ديدار جم با ما نخواهد آمد . در بازگشتن به بلا بهمراهى رئيس بزنجا و پائين كردن بار شتران بىميل بوديم زيرا نمىخواستيم به جائى كه ساعت 11 از آنجا حركت كرده بوديم بازگرديم . بالاخره همچنانكه همراه رئيس بزنجا مىرانديم سر صحبتهاى تازه را با دوست جديد باز كردم و متوجه شدم مردى است